Petrol ve doğalgaz zengini ülkelerin "su diplomasisi"

Petrol ve doğalgaz zengini ülkelerin su diplomasisi
Zengin fosil yakıtı rezervlerine sahip bazı Orta Asya ülkeleri, bu kaynaklardan yoksun komşularının adeta suyuna muhtaç- Petrol ve doğalgaz gibi zenginlikleri bulunmayan ancak bu açığı, Orta Asya'nın su kaynağı sayılan Seyhun ve Ceyhun nehirlerine kar

Bahtiyar Abdukerimov - Sirderya (Seyhun) ve Emuderya (Ceyhun) nehirleri, zengin petrol ve doğalgaz rezervlerinin bulunduğu Orta Asya topraklarının sulanmasında bölge ülkelerini karşı karşıya getiriyor.

Sovyetler Birliği döneminde, üzerine kurulan hidroelektrik santralleriyle bölgenin tüm elektrik ihtiyacının karşılandığı Seyhun ve Ceyhun nehirleri, bağımsızlıktan sonra ülkeler arasında sorun oluşturmaya başladı.

Nehirlerin yukarı kısmında bulunan, petrol ve doğalgaz gibi zenginliklere sahip olmayan Tacikistan ile Kırgızistan, dağlık coğrafyalarının da katkılarıyla, su kaynaklarını enerji üretiminde kullanmaya çalışıyor.

İki ülkenin bu tutumu, nehirlerin aşağı kısımlarında yer alan, petrol, doğalgaz ve uranyum zengini Özbekistan, Kazakistan ve Türkmenistan'ın tarım arazilerini susuz bırakma tehlikesini doğuruyor.

Tacikistan ve Kırgızistan özellikle kış aylarında artan enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla, iki nehir üzerindeki barajlarda toplanan suyu, hidroeliktrik santraleri üzerinden salıveriyor. Kış boyunca baraşlarda su tutulamaması yaz aylarında tarım arazilerini sulamak isteyen Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan'ın kuraklık yaşamasına neden oluyor.

- Bölgedeki büyük hidroelektrik santrali projeleri

Tacikistan'ın başkenti Duşanbe'nin 110 kilometre doğusunda yerleşen ve eski Sovyetler Birliği döneminde başlatılan Rogun Hidroelektrik Santrali'nin inşasına yeniden başlaması da bölge ülkelerinden bazılarının tepkisini çekiyor.

Ceyhun nehrinin üst kısmındaki Vahş ırmağında yaklaşık 335 metre yükseliğe sahip olacak Rogun Hidroelektrik Santrali'ni tamamlamayı hedefleyen Tacikistan, bu santralde üretilecek elektriği Pakistan ve Afganistan'a satarak gelir elde etmeyi hedefliyor. Ancak Özbekistan ve Kazakistan, söz konusu barajın belirtilen yükseklikte kurulmasının bölgede su sorunu yaşanacağını ve çevre felaketine yol açacağını ileri sürüyor.

Bölgenin ekonomik yönden az kalkınmış ülkesi Tacikistan, bu barajın tamamlanması için toplam 2,5-3 milyar dolara ihtiyaç duyuyor. Tacikistan'ın, finansal ve teknik destek beklediği Rusya ve diğer ülkeler, Özbekistan'ın tepkisini çekmemek için projede yer almak istemiyor.

Projeye 200 milyon dolar harcayan Tacikistan'ın, inşaatın ilk aşamasını tamamlamak için 700 milyon dolar daha harcaması gerekiyor.

- Rusya, HES'lere vereceği desteği pazarlık unsuru yapabilir

Bölge ülkeleri, Kırgızistan'da kurulacak Kambarata-1 Hidroelektrik Santrali için de görüş ayrılığı yaşıyor.

Kırgızlar, Kambarata-1 ile Narın nehrinin yukarı kısımlarında kuralacak Akbulunk, Narın-1, Narın-2 ve Narın-3 hidroelektrik santrallerine Rusya'nın desteğini geçen yıl aldı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, projelere destek vereceklerine ilişkin imzayı attı.

Rusya ile Kırgızistan arasındaki bu işbirliğinin Özbekistan'ın tepkisini çekeceğini vurgulayan uzmanlar, Rusya'nın Kambarata-1 HES inşaatına vereceği desteği Özbekistan ile pazarlık konusu yapabileceğini ileri sürüyor.

Baraj yüksekliğinin 270 metre olması planlanan ve Seyhun nehrini besleyen ana kaynaklardan Narın nehri üzerinde inşa edilecek Kambarata-1 Hidroelektrik Santrali'nin faaliyete başlamasıyla Kırgızistan, yılda yaklaşık 6 milyar 300 milyon kilovatsaat elektrik üretecek. Havzasında 4 milyar 600 milyon metreküp su toplanması beklenen barajın, çeşitli hesaplamalara göre 2,5 ile 3 milyar dolara mal olacağı tahmin ediliyor.

Son yıllarda Orta Asya'da güncel probleme dönüşen Seyhun ve Ceyhun suyunun paylaşımı, bölge ülkeleri arasındaki ilişkilere de yansıyor.

Muhabir: Bahtiyar Abdukerimov
Yayınlayan: Tolga Özgenç

Kaynak: Haber Kaynağı
Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
  • Mersin İdmanyurdulu futbolcuların idmana çıkmaması23 Şubat 2015 Pazartesi 15:28
  • Brezilyada taraftarlara gözaltı23 Şubat 2015 Pazartesi 15:28
  • 12 bin yıl öncesinin taş işçiliğini öğreniyorlar23 Şubat 2015 Pazartesi 15:28
  • Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın: (1)23 Şubat 2015 Pazartesi 15:23
  • Çavuşoğlunun telefon diplomasisi sürüyor23 Şubat 2015 Pazartesi 15:18
  • Ukraynadaki gelişmeler23 Şubat 2015 Pazartesi 15:18
  • Karşıyakada Yusuf Şimşek görevinden istifa etti23 Şubat 2015 Pazartesi 15:13
  • Meteorolojiden çok kuvvetli yağış ve denizlerde fırtına uyarısı23 Şubat 2015 Pazartesi 15:03
  • Fabrika işçilerinden eylem23 Şubat 2015 Pazartesi 15:03
  • Sinopta MERS virüsü şüphesi23 Şubat 2015 Pazartesi 14:58
  • Çok Okunanlar
      Sansürsüz Haber, Akis Medya kuruluşudur
      Copyright © 2011 http://www.sansursuzhaber.com/
      E-Posta: info@sansursuzhaber.com