Yoksulun sırtından kömür rantı

Yoksulun sırtından kömür rantı
Bedava kömür uygulamasının sağladığı rant Sayıştay raporuyla ortaya çıkarıldı.

Yıllık 2 milyon tona ulaşan bedava kömür uygulamasının beraberinde getirdiği rant Sayıştay tarafından saptandı.

Sayıştay’ın Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) raporuna göre Kamu İhale Yasası’ndaki açık hükme karşın TKİ’nin ruhsatlı sahalarında üretilmeyen ve hiçbir menşe araştırması yapılmayan binlerce ton kömür istisna kapsamında ihalesiz satın alındı.

Yani Kamu İhale Yasası “yok sayıldı.” TKİ’nin yerinde teslim maliyetinden tam yüzde 46 daha yüksek fiyattan alınan kömürlerin bedelleri yurttaşa kesildi. Raporda 4 firmanın yaptığı alım-satım işlemleri eleştirildi.

Sayıştay’ın Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu’nun 2011 yılı faaliyetlerine ilişkin raporu, AKP’nin “sektör” haline getirdiği kömür yardımlarından yükselen pis kokuları da ortaya çıkardı.

Cumhuriyet’in ulaştığı rapordan yansıyan başlıklar ana hatlarıyla şöyle:

• Kamu İhale Yasası’nda yoksul ailelere dağıtılmak üzere Bakanlar Kurulu kararları kapsamında yapılacak kömür alımlarının yasadan istisna olabilmesi için satın alınacak kömürlerin ruhsatı TKİ’nin kendisine veya bağlı ortaklık ve iştiraklerine ait sahalardan üretilmiş olması şart konulmuştur. Yapılan incelemelerden, satın alınan kömürlerle ilgili menşe araştırması yapılmadığı ve satın alınan kömürlerin bir bölümünün bu şartı taşımadığı, TKİ veya iştiraklerin ruhsatlı sahalarından üretilmiş kömür olmadığı tespit edilmiştir.

• TKİ Yönetim Kurulu kararında müessese ve işletmelerin üretim kapasiteleri ve piyasa yükümlülükleri de dikkate alınarak fakir aile kömürlerinin öncelikle müessese ve işletmelerce üretilen kömürden temin edilmesi, TKİ’nin üretim kapasitesinin üzerinde kalan kömür ihtiyaçlarının Kamu İhale Yasası’nın 3-r maddesi kapsamında temin edilmesi gerektiği ve dört müessese müdürlüğü 2011/2012 kış döneminde 1 milyon 217 bin ton kömür teslim edebileceklerini yazılı olarak bildirdiği halde, söz konusu dönem için müesseselerin teslim edeceği kömür miktarı 946 bin ton olarak belirlenmiş ve (3/r) kapsamında dışarıdan temin edilecek kömür miktarının aynı miktarda artırılmıştır. Bu şekilde 938 bin ton olarak öngörülen dört firmadan alımlar dönem içerisindeki ek talepler ile birlikte 1 milyon 132 bin tona yükseltilmiştir.

• 2010 yılı sözleşmeleri kapsamında satın alınan 430.6 bin ton kömürün ortalama birim alış fiyatı 205.29 TL/ton + KDV olduğu halde, 2011 yılında söz konusu (3/r) maddesi kapsamında dört firmadan yüzde 21 oranında daha pahalı olmak üzere ortalama 248.28 TL/ton + KDV birim fiyattan kömür satın alınmıştır.

• 2011 yılı sözleşmeleri kapsamında, yerinde teslim esasına göre satın alınan kömürün ortalama birim alış fiyatı 248.28 TL/ton, TKİ’nin kendi ürettiği ve satın aldığı tüvenan kömürden ürettirdiği kömürlerin (kömürün stok çıkış maliyeti+nakliye+genel müdürlük masraf hisseleri ve finansman giderleri dahil pazarlama satış ve genel yönetim giderlerinden verilen paylar olmak üzere) tüm maliyetler dahil yerinde teslim ortalama birim maliyeti 16965 TL/ton’dan yüzde 46 oranında daha pahalı olmuştur.

4 şirket rantı paylaşmış

Sayıştay raporunda ihale yasasının istisna kapsamında yer almayan sahalardan ürettikleri kömürleri TKİ’ye veren şirketler de eleştirildi. Raporda şu saptamalar yer aldı.

• Örneğin Y. Çeltek firmasının 2011 yılı faaliyet raporunda 107.7 bin ton kömürün kendi ocaklarından üretilmediği, dışarıdan satın alındığı belirtilmektedir. Yine KİAŞ’ın 2011 yılı faaliyet raporundan 2011 yılı tüvenan üretim miktarının 310 bin ton olduğu, üretilen tüvenan kömürün 112 bin tonunun GELİ Müessesesi’ne satıldığı ve Yeniköy Termik Santralı’na verildiği, kalan 198 bin ton tüvenan ile kendisinden 2011 yılında satın alınan 257 bin ton fakir aile kömürünü karşılamasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim, Y. Çeltek firmasının 4.9.2012 tarihli yazısında; 2011 yılında ruhsatı kendilerine ait Tekirdağ-Malkara’daki sahadan 32 bin ton, çeşitli firmalardan 75 bin ton kömürün satın alındığı teyit edilmiştir.

Aynı şekilde KİAŞ firmasının 28.8.2012 tarihli yazısı ile de 2011 yılında 2011/1809 sayılı kararname kapsamında fakir ailelere verilmek üzere, redevansçısı olan Adularya Elektrik firmasından 158 bin ton, iştiraki olan Köklü Madencilik firmasından 93 bin ton kömür satın alındığı teyit edilmiştir. Kanunun 3/r maddesinde, ruhsat sahibi TKİ veya TKİ’nin bağlı ortaklık ve iştirakleri olan sahalardan üretilmiş kömürlerin istisna tutulduğu açık bir şekilde belirtilmiştir.

• Çelikler ve Geliş firmalarından satın alınan kömürlerle ilgili olarak bir inceleme yapma imkânı olmamakla birlikte, TKİ tarafından da böyle bir inceleme ve sorgulamanın yapılmadığı ve Y. Çeltek ile KİAŞ’a ilişkin tespitler, bu firmalardan satın alınan kömürlerin bir bölümünün de 3/r maddesi kapsamına girmeyebileceğini ortaya koymaktadır. Çünkü Çelikler’den satın alınan kömür 217 bin tondan 320 bin tona ve Geliş’ten satın alınan kömür 332 bin tondan 389 bin tona yükselmiş olup bu firmaların da teslim ettikleri kömürün bir bölümünü dışarıdan satın almış olmaları mümkündür.

YURTTAŞ HEM PARASINDAN HEM SAĞLIĞINDAN OLUYOR

Kömür yolsuzlukları konusunda çalışmalarıyla tanınan eski Hazine Başkontrolörü CHP İstanbul Milletvekili Aykut Erdoğdu, Türkiye’de bugün 10 milyar dolara ulaşan bir kömür yolsuzluğu olduğunu söyledi. Erdoğdu, şöyle konuştu: “Bir kere devlet alacağı bütün mal ve hizmetleri ihale sürecinde almak zorunda. Hiçbir kuruma imtiyaz verilemez. Şu anda veriliyor çünkü ihale yaparlarsa fiyat çok düşer. Bu yüzden ihale yapmak istemiyorlar. Bazı firmalara imtiyaz verince bu şirketler gidiyorlar, ucuz fiyatla başka şirketlerden alıp üstüne koyup devlete satıyorlar. Ağırlıklı olarak bu 4 firmanın üzerinden gidiyor. Bunun da 3 önemli sonucu var.

Birincisi ortaya çıkan zarar Hazine’ye paslanıyor. İkincisi kömür elektrik enerjimizde önemli bir kaynak olduğu için elektrik fiyatları yükseliyor. Üçüncüsü de kömürün kalitesi, menşei araştırılmadığı için Anadolu kentlerinde hava ve dolayısıyla halkın sağlığı bozuluyor.” (BCK)

Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
Diğer Haberler
      Çok Okunanlar
        Sansürsüz Haber, Akis Medya kuruluşudur
        Copyright © 2011 http://www.sansursuzhaber.com/
        E-Posta: info@sansursuzhaber.com